Liburu batek eta komiki batek Larreinetako Funikularraren historia ekarri dute gogora haren mendeurrena dela eta
- Eusko Jaurlaritzak eta Trapagarango Udalak eta Euskotrenek sustatutako argitalpenek euskal industria-ondarearen ikono horren 100 urteko historia eta eragin sozial eta ekonomikoa balioesten dituzte.
- Euskotrenek bi kabinen birmoldaketa osatu du, eta ohiko zerbitzua berrezarri du ostiral honetan, irailak 11, proba teknikoak amaitu ondoren
Larreinetako funikularraren mendeurrena ospatzeko, Eusko Jaurlaritzak – Mugikortasun Jasangarria Sailaren eta Turismo, Merkataritza eta Kontsumo Sailaren bitartez –, Euskotrenek eta Trapagarango Udalak garraiobide enblematiko horren lehen 100 urteei buruzko liburua eta komikia argitaratu dituzte. Argitalpen horiek Juanjo Olaizola Elordi Euskotreneko Burdinbidearen Euskal Museoko zuzendariaren koordinaziopean garatu dira, eta publiko guztien artean historia hobeto ezagutzen laguntzea dute helburu. Gainera, Euskadik, Bizkaiak eta Trapagaranek eskualdeko garapen ekonomiko eta sozialean izan duten botere eraldatzaileari egindako omenaldi instituzionalaren parte dira.
Susana García Chueca Mugikortasun Jasangarriaren sailburuak, Miguel Ángel Gómez Viar Trapagarango alkateak eta Juanjo Olaizolak berak bi obra horiek aurkeztu dituzte ostegun honetan Funikularreko La Escontrilla geltokian, garraiobide horren historia eta balioa herritarrengana hurbiltzeko. Liburuak bere lehen mendeko jardueraren funtsezko alderdiak jorratzen ditu: Meatzaldeko meatzaritza ingurunea, Bizkaiko eta Trapagarango testuinguru sozioekonomikoa, Goialdearen eta Behealdearen arteko garraioa, proiektuaren justifikazioa, bost urteko lanak eta 100 urteko zerbitzu publikoa etapa historikoen bidez, kudeaketa Eusko Jaurlaritzari eskualdatu arte.
Iñaki Esteban Arispe, Jesús María Esteban Arispe eta Juanjo Olaizola Elordik idatzi dute Larreinetako Funikularraren Mendeurrena. Bertan, gainera, Europako eta Euskadiko funikularren beste adibide batzuk ere jasotzen dira, Artxandakoak eta Igeldokoak, besteak beste, eta Meatzaldearen mugikortasuna bermatzeko egin ziren hausnarketak kontatzen dira, beste aukera batzuk baztertu arte -trenbide konbentzionala, errepideko garraioa edo kremailerako trena- eta funikularra aukeratu arte. Era berean, garraiobide horretako langileen errekonozimendua egiten du, bereziki frankismoaren garaian, langileen erdia inguru errepresaliatuak izan ziren garaian.
Susana García Chueca Mugikortasun Jasangarriaren sailburuak adierazi duenez, “Eusko Jaurlaritzarentzat eta Euskotrenentzat oso garrantzitsua da memoria zaintzea, ez bakarrik funikularrarena, baita eskualde oso batena ere, haren inguruan garai oso desberdinak ikusi baititu; memoria horri eusteko, garrantzitsua da belaunaldi gazteenengana ere iristea”. Bestalde, alkateak eskerrak eman dizkie bi argitalpenen egileei funikularraren 100 urteak balioesteko egindako lanagatik, eta komikia datozen egunetan inguruko ikastetxeetan banatuko dutela aurreratu du.
Juanjo Olaizolak nabarmendu duenez, “Larreinetaren ezaugarri teknikoak, munduan bakarrak direnak, kabina desmuntagarriekin diseinatutako funikular bakarra baita, zubi-garabien bidez, minutu pare batean kentzea errazten zutenak eta errepideko ibilgailuak sartzea ahalbidetzen zutenak, eta, beraz, salgaien garraioa arin eta merke egin zitekeen”.
Bestalde, Larreinetako funikularra, 1926-2026 izeneko oroitzapenezko komikia argitaratu da, Amaia Ballesterosen ilustrazioekin eta Juanjo Olaizolaren testuekin. Kontakizun bisual horrek garraiobide horren garapenaren berri ematen die gazteei eta helduei, eta nola lagundu duen garraiobidea kokatzen den ingurunearen garapenean. Bi argitalpenak direla eta, datorren asteartean, irailak 15, 18:00etan, Funikularraren historiari eta ondareari buruzko hitzaldia izango da Trapagarango Olaso Jauregian, eta hitzaldia egileak eta ilustratzaileak emango dute. Liburua Trapagarango kioskoetan eta liburu-dendetan, Burdinbidearen Euskal Museoaren dendan eta editorearen webgunean (https://maquetren.net/) eros daiteke, bidalketa-gastuak gehituta.
Bigarren kabina jartzea eta zerbitzuaren normaltasunera itzultzea
Bi argitalpen horiek oztopoak gainditzeko historiari egiten diote erreferentzia, gauzatu ez zen lehen proiektutik hasi eta meatzaritza sektoreko langileen egunerokotasunaren azken hobekuntzaraino. Gaur egunera arte iristen den kontakizuna, mendeurreneko jardueren esparruan, Euskotrenek Funikularraren kabinen erreforma integralari ekin baitio, gaur egun urtero 100.000 joan-etorri inguru ahalbidetzen dituena. Aste honetan bertan, bigarren unitate zaharberritua jarri da, lehenengoa uztailaren 15ean jarri ondoren, eta, beraz, gaur egun beharrezko proba teknikoak osatzen ari dira bihar, irailak 11, funikularrak bere bidaiak berraktibatu ditzan zerbitzu publiko erosoagoa eta irisgarriagoa eskainiko duten kabinekin. Eraberritze lanetan, zerbitzua ematen jarraitu da (zerbitzua murriztuta, kabinetako bat falta delako), autobus zerbitzu batekin indartuta, eta, horri esker, funikular zerbitzua ez da eten, mantentze lanengatik izan ezik.
Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Trapagarango Udalak sustatutako oroitzapenezko jarduera ugariekin bat egingo dute Funikularraren etorkizunari begira kabinak berritzeak eta liburua eta komikia argitaratzeak, eta datozen egunetan kontzentratuko dira bereziki. Datorren ostegunean, irailak 17, Funikularrari eskainitako ONCEren kupoi bat aurkeztuko da, Trapagaran, Larreineta eta Zugaztietan datorren larunbatean, irailak 19, ospatuko den Mendeurreneko jai eta kultur egun handiari hasiera eman aurretik.
Euskotrenek kudeatzen duen eta 2014an Kultura Intereseko Ondasun izendatu zen Larreinetako funikularra Europan bakarra den euskal industria-ondarearen sinboloa da, bere plataforma horizontala dela eta. Bere eraikuntza ezaugarriek meatze inguruneko meatzaritza eta gizarte bizitza eraldatu zuten. Jatorrian pertsonak zein merkantziak garraiatzen zituen arren, gaur egun Meatzaldera sartzeko atea da, egoiliarrei eta turistei Larreineta, Zugaztietan eta bere ingurune naturalarekin konektatzeko aukera emanez.