Eusko Jaurlaritzak garraio jasangarriaren aldeko apustua egin du Altza eta Galtzaraborda arteko Topoaren linean trenbidea bikoiztuta
Imanol Pradales Lehendakaria eta Susana García Chueca Mugikortasun Jasangarriaren sailburua, Gipuzkoako erakundeen ordezkariekin, gizarte-zibileko pertsonekin eta eraikuntzaren sektoreko profesionalekin batera, Donostiako Altza auzoaren eta Errenteriako Galtzaraborda auzoaren artean Topoaren lurpeko saihesbidea larunbat honetan bertan martxan jarri aurreko inaugurazioko bidaian izan dira. Bi kilometroko bikoizketak Altzako gaur egungo ‘zaku-hondoa, trenek errebotatzen duten lekua, kentzea dakar, eta, horri esker, gaur egungo maiztasunak bikoiztuko dira, Pasaia eta Altza Amararekin 7,5 minutuz behin lotuz. Hori dela eta, Lehendakariak eta sailburuak bat egin dute adieraztean Eusko Jaurlaritzak etorkizuneko garraio publiko jasangarri baten alde egiten duen “zalantzarik gabeko” apustua dela.
Horrela, 2016ko irailean Topoa Donostiako Herrera auzotik Altza auzora eraman zuen eta orain Errenteriako Galtzarabordaraino iristen den bi bideko saihesbidea osatu da. Eusko Jaurlaritzak finantzatu dituen eta Mugikortasun Jasangarriaren Saileko Euskal Trenbide Sarea (ETS) erakunde publikoak gauzatu dituen lan horiek barne hartu dute Pasai Antxoko erdigunean lurpeko geltoki berri bat eraikitzea, eta, horri esker, etxebizitza batzuetatik metro gutxitara distritua zeharkatzen duen 1912ko biaduktua eraitsi ahal izango da.
Bere hitzaldian, Lehendakariak nabarmendu du mugikortasunak lurralde-kohesioa, berdintasuna eta oreka bermatu behar dituela, “pertsonak jarri behar ditu erdigunean, datozen belaunaldiak barne, eta integratzailea eta jasangarria izan behar du”, azpimarratu du. Alde horretatik, Imanol Pradalesek hurrengo jardueren garrantzia aurreratu du. “Topoa XX. mendearen hasieratik ehunka mila gipuzkoarren eguneroko bizitzaren parte izan da. Urtean 12 milioi bidaia baino gehiago egiten ditu. Denbora gutxian, Topoa beste liga batean hasiko da jokatzen. Gipuzkoa lehen mailako hurbileko tren-sare bat osatzen aitzindaria izatea ahalbidetuko dugu. Nabarituko dugu eta gozatuko dugu”, esan du.
Bestalde, Mugikortasun Jasangarriaren sailburuak adierazi du Eusko Jaurlaritzak “berdintzen gaituen garraio publiko jasangarri eta eraginkor baten alde” egiten duela lan, “gizartea eta lurraldea josten baititu, Gipuzkoa egituratzen baitu eta zeharkatzen duen ingurunea hobetzen baitu”, esan du. Alde horretatik, nabarmendu duenez, saihesbideak “aro berri bat irekitzen du”, Pasai Antxoko lan handiena izanik, aldi berean aukera ematen baitu “herria bere inguruan hazten ikusi duen biaduktua eraisteko konpromisoa betetzeko, eta hori Pasai Antxo berri baterako beharrezko pizgarria izango da”, esan du, herritarrentzat 3.500 m² irabaziko baititu. García Chuecak urrats horren garrantzia nabarmendu du, 2026an Topoan ezabatuko diren bi trenbide-lotuneetakoa lehenengoa, eta Donostiako lurpeko pasabidea martxan jartzearekin batera, “XXI. mendeko Topoa prestatzen ari baikara”.
Ekitaldi instituzionala Altzako eta Pasaiako geltokien arteko bidaia izan da, eta bertan izan dira Jon Insausti Donostiako alkatea, Teo Alberro Pasaiako alkatea, Miguel Ángel Páez Azpiegituren eta Mugikortasun Jasangarriaren sailburuordea, Antonio López eta Javier Seoane ETSren eta Euskotrenen zuzendari nagusiak eta Iñaki Arriola Garraioetako sailburu ohia.
Trazadura berria
Trazadura berria Altzatik abiatzen da eta lurpeko tunelean doa Donostia eta Pasaia arteko muga markatzen duen Eskalantegi kaleraino. Ondoren, ibilbide berriak Pasaia mendebaldetik ekialdera zeharkatzen du tunel faltsuan, eta, Pasaiako saihesbidearen eta Topoaren egungo trazaduraren azpitik gurutzatu aurretik, lurpeko tunelean jarraitzen du Errenteriako udalerrira iritsi arte.
Puntu horretan, trazadura kanpora ateratzen da Parke kalearen parean, une honetan Topoa igarotzen den ibarrean, Galtzarabordako geltokiaren hasieran egungo trenbidearekin bat egin arte. Hain zuzen ere, ETS amaitzen ari da trenbidea Errenteriako auzo horretan estaltzeko eraikuntza-proiektua idazten, eta horrek barne hartuko du egungo geltokia ordezkatuko duen terminal berri bat eraikitzea eta egungo trenbide-lubakia kentzea hiri-espazio berri bati esker.
Pasaiako geltokia eraikitzeko, bestalde, beharrezkoa izan da Molinao erreka aldi baterako desbideratzea eta lehengoratzea. Era berean, eraikuntza-sistema pantailak edo hormak gauzatzea eta goiko lauza jartzea izan da. Metodo horri esker, hormigoi-kaxa ezarri ondoren, indusketa barrutik egin ahal izan zen, eta Gure Zumardia plaza liberatu ahal izan zen behin behineko urbanizazio batekin denbora errekorrean, 2024ko udan. Azken hilabeteetan, ETSren lanak izan dira behin betiko urbanizazioa konfiguratzea, berdeguneak, haur-parke bat eta atseden guneak barne.
Plazatik geltokira iristeko igogailu bat edo eguralditik babesten duen estalki bat duten eskailerak daude. Egitura hori, “koralina” edo honeycomb motakoa, Norvegiako Snøhetta estudio ospetsuak diseinatu zuen. “Goazen” izeneko bere proposamenak irabazi zuen 2011n Eusko Jaurlaritzako Garraio Sailak deitu zuen Donostialdeko Metroaren Sarbide Ahoen Diseinu Lehiaketa. Koral erako hiru dimentsiotako egitura bat da, altzairu herdoilgaitzezkoa eta beirazko xafla finez estalia. Lurpean hall zabal bat dago, pertsonak alboko bi nasetarantz banatzeko, bai eskaileren bidez, bai igogailuen bidez.
Maiztasun hobeak dituen zerbitzua
Altzako trenbide-lotunea kentzeak sarearen linea jarraitu bat sortzea ahalbidetzen du, Donostiako auzoa ekialdean dauden geltokiekin zuzenean konektatzen baitu Herreran tren-aldaketa egin beharrik izan gabe, eta larunbat honetatik aurrera Altzan eta Pasaian maiztasun hobeak izango dituen zerbitzu bat erraztuko du, zehazki 7,5 minutuan behin lanegunetan eta asteburu arratsaldetan –gaur egun 15 minutuan behin da–, 15 minutuan behin asteburuaren gainerakoan –gaur egun 30 minutuan behin–, eta 30 minutuan behin larunbat gauean –gaur egun zerbitzua ordubetean behin ematen da–. Horrek eskatzen du bi geltokietan zirkulazioak bikoiztea, lanegunetan 136tik 274ra. Zerbitzua emateko, azken asteetan Euskotrenek, trenbide-sarea ustiatzen duen Eusko Jaurlaritzako enpresa publikoak, 150 gidari baino gehiago prestatu ditu saihesbide berrian.
