CO2 baliokidearen igorpena
CO2-a ez da gai toxikoa. Izan ere, planetaren bizi-naturaren nahitaezko zati baten barruan dago eta pertsonek, animaliek eta landareek egunero arnasarekin igortzen dute. Arazoa bizi-natura desorekatzen dugunean hasten da eta atmosferan gas honen kontzentrazioa hainbat gehitzen dugu.
CO2-ak lurra espazio hotzetik babesten du izozteko ekiditeko tapaki bat bezala. Baina tapaki gehiegikeriak, azken hamarkadetan behatzen den bezala, planetaren tenperatura igotzen du eta egoera berriak eta arriskutsuak sortzen ditu. Berotze globala da, honen berehalako ondoriorik nabarmenetarikoa poloen urtzea da eta beraz itsaso mailaren gehitzea.
Hain nabarmena ez den berotze globalaren beste efektu bat dago. Tenperaturan horrelako aldaketa txiki batzuk susmaezinak dira makina atmosferiko globalean, eta susmaezinak eta ohiz kanpoko intentsitatearekin dauden tokietan uholdeak, ekaitzak, hotz edo lehorte aldiak eragin ditzake.
CO2 e-ko (baliokidea) unitateak, Kiotoko Protokolo barruan dauden BEG nagusiak (berotegi-efektuko gasak) sartzen ditu, hala nola, karbono dioxidoa (CO2) – nagusiena -, metanoa (CH4) eta nitroso oxidoa (N2O).
Garraiorako erabiltzen den energia zatirik handiena fosil-erregaiak erretzean lortzen ditugu (ikatza, petrolioa edo gasa), eta beraz atmosferara karbonoaren isurtzean lagunduz. Baina garraiobide bakoitzak modu ezberdin batean laguntzen du:
• Automobila CO2 isurtzeen erregea da, ibilitako kilometro bakoitzeko 180 gramoko CO2 e-ko batezbestekoarekin. Bakarrik gidatzen duen pertsona bategatik gidatutako auto bat egun dagoen garraiobiderik ez-eraginkorrena da, baina gauza aldatu egiten da bidaiari gehiagorekin betetzen badugu: bakarrik bi gehiagorekin dagoeneko lortzen dugu pertsonako eta ibilitako kilometro bakoitzeko 90 gramoko CO2 e-ko isurtzea, motozikleta bat izango balitz bezala.
Zirkulazioan dauden autoen %99,99a petroliotik datorren erregaien bidez ibiltzen dira. Baina aukera ezberdinak daude: auto elektrikoan itxaropen handiak jarri dira. Bioerregaiak kontsumoaren zatiki txiki bat izaten jarraitzen du, eta hidrogenozko ibilgailuak oraindik aldi esperimentalean daude.
• Autobusek pertsonako eta kilometroko CO2 e-ko 80 gramoko isurtze-indizea daukate eta trenek 45ekoa (1). Datu hauek hobetu egiten dira garraio publikoak bere okupazio-indizea gehitu ahala.
Euskotreneko bidaiariak garraiatzeko jardueraren multzoa (trena eta autobusa) pertsonako eta kilometroko CO2-ko 45,85 gramoko isurtze-indizea dauka (2013ko datua).
Trenbideek erabiltzen duten elektrizitatea (trena, metroa, tranbiak eta funikularra) ehuneko gero eta handiago batean iturri berriztaezinetik dator, horrek CO2 isurtzeak murrizten ditu. Era berean bioerregaiarekin elikatutako autobusen kopurua ere hasi egiten da.
• Bizikletan edo oinez garraiatzea CO2 e isurtze indizea ia-ia zerokoa da.(1) (Euskotreneko datuak garraioari buruz Europako Ingurumen Txostenaren Agentziaren datuen akordioari oinarria hartuz, 1 zk., 2007 kontsumo elektrikoko ibilgailuentzat Euskadiko datuei egokituta (EVE-ko txostena) eta BEG-ko erregai ibilgailuentzako IPCC Gidatzaileen datuak nazioko inbentariotzako).
